U Čapljini su ove sedmice zvanično počeli građevinski radovi na održavanju, adaptaciji i temeljitoj obnovi Topalovića džamije i njene munare, najvažnijem vjerskom i kulturno-historijskom objektu za Bošnjake muslimane čapljinskog kraja, ali i jedinoj džamiji u gradskom jezgru Čapljine.
S obzirom na to da se džamija nalazi na Listi peticije za proglašenje nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine, priprema i pribavljanje potrebnih dozvola zahtijevali su složene pravno-administrativne procedure.
Predstavnici Medžlisa Islamske zajednice Čapljina prošli su kroz obimne administrativne i pravne postupke kako bi se osiguralo da svi radovi budu izvedeni u skladu sa zakonskim propisima i stručnim standardima zaštite kulturne baštine.
Glavni imam Medžlisa Islamske zajednice Čapljina Adem-ef. Šuta ističe da početak obnove predstavlja poseban duhovni i emotivni trenutak za cijelu zajednicu, nakon višegodišnjeg truda i uloženog vremena i energije.
Adem-ef. Šuta
– Ovo je za nas jedan veliki mubarek trenutak i mubarek događaj obnove naše centralne džamije i jedine džamije u gradu Čapljini. Iz ove džamije su kroz čitavu historiju Bošnjaka muslimana na prostoru Čapljinskog medžlisa izlazile razne afirmativne ideje i aktivnosti. Nakon svih pravnih procedura koje smo morali ispoštovati, obzirom na status objekta, uložili smo dosta truda, vremena i energije kako bismo dobili sve neophodne dozvole i krenuli prvo sa rekonstrukcijom munare, a potom i potpunom adaptacijom džamije – kazao je Adem-ef. Šuta.
Historijska vertikala: Od 1803. do 1932. godine
Topalovića džamija podignuta je 1803. godine i već više od dva stoljeća predstavlja središte vjerskog, obrazovnog i društvenog života Bošnjaka ovog područja. Njena historija sadrži i značajne detalje koji svjedoče o dugoj tradiciji međusobnog uvažavanja i suživota različitih vjerskih zajednica u Čapljini.
Prva zabilježena velika obnova džamije obavljena je 1899. godine. Posebno je zanimljiv historijski podatak da je inicijativa za tadašnju obnovu potekla od nemuslimana, kotarskog predstojnika iz Ljubuškog Mihajla Kokalja. Ovaj podatak svjedoči o tome da su i u ranijim historijskim razdobljima komšije i predstavnici vlasti prepoznavali kulturnu i arhitektonsku vrijednost ovog vjerskog objekta.
Drugi važan trenutak u historiji džamije dogodio se 1932. godine, kada je objekat značajno proširen i dobio današnje dimenzije. U okviru tadašnjih radova izgrađeni su imamski stan i mekteb, a kao posebna vrijednost prenesena je i postavljena munara s Hafiz-hodžine, odnosno Temimove džamije iz Mostara.
Svečano otvorenje obnovljene džamije 1932. godine ostalo je zabilježeno kao veliki narodni skup kojem je prisustvovalo više od 2.000 ljudi različitih vjera i društvenih slojeva iz cijele regije. Svečanost je održana uz podršku Mostarskog muftijstva i uglednih građana Čapljine.
Podrška komšija i Gradske uprave kao potvrda tradicije suživota
Sličnosti između historijskih događaja iz 1932. godine i današnjeg procesa obnove posebno su vidljive u odnosu lokalne zajednice prema ovom objektu. Glavni imam Adem-ef. Šuta ističe da su međusobno uvažavanje i podrška prisutni i danas, što se pokazalo već tokom pripremnih radova.
Od postavljanja građevinskih skela i početka priprema za obnovu munare brojni sugrađani nemuslimani prilazili su predstavnicima Islamske zajednice, upućujući čestitke i riječi podrške. U tome prepoznaju značaj obnove objekta koji predstavlja važan dio historijskog i arhitektonskog identiteta gradske jezgre Čapljine.
– Otkako je krenula priprema za adaptaciju munare i džamije, susreću me ljudi nemuslimani koji nam čestitaju i prepoznaju historijski značaj ovog objekta u vremenu i prostoru u kojem živimo. Također, u pravnim procedurama imali smo konstantno razumijevanje i podršku uposlenika Gradske uprave grada Čapljine, na čemu im se iskreno zahvaljujemo – kazao je Adem-ef. Šuta.
Od ratne devastacije do početka sveobuhvatne obnove
Džamija Ahmeda Topalovića nosi i teška svjedočanstva iz nedavne prošlosti. Tokom ratnih dešavanja devedesetih godina prošlog stoljeća objekat je pretrpio ozbiljnu devastaciju. Iako nije srušen do temelja, korišten je kao mjesto za odlaganje smeća, što je predstavljalo posebno poniženje za lokalne muslimane.
Nakon povratka Bošnjaka u Čapljinu, vjernici su vlastitim trudom i skromnim sredstvima očistili džamiju i prostor oko nje, osposobivši objekat za osnovne vjerske potrebe. Uprkos tome, džamija je godinama ostala jedina neobnovljena džamija na području Medžlisa Islamske zajednice Čapljina, čekajući temeljitu i sistematsku obnovu.
Važan iskorak u pokretanju ovog procesa ostvaren je nakon posjete predstavnika Federalnog ministarstva raseljenih osoba i izbjeglica, na čelu s ministrom Nerinom Dizdarom. Prepoznajući značaj objekta i nastojanja Medžlisa Islamske zajednice Čapljina, Ministarstvo je osiguralo finansijska sredstva dovoljna za pokretanje i realizaciju prve faze radova, odnosno obnovu munare.
Kontinuiranu podršku ovom projektu pruža i Mostarsko muftijstvo, na čelu s muftijom dr. Salem-ef. Dedovićem.
– Kao i 1932. godine, kada je nakon adaptacije džamija svečano otvorena, odnosno ponovo proklanjana, i ovom prilikom imamo svesrdnu podršku Mostarskog muftijstva. Ta podrška dio je kontinuiteta našeg zajedničkog djelovanja, na čemu smo posebno zahvalni. Koristim ovu priliku da zahvalim Mostarskom muftijstvu, a posebno našem muftiji dr. Salem-ef. Dedoviću, čiju smo podršku uvijek imali, naročito kada je riječ o ovom projektu. Nadamo se da će, po završetku radova, kao što je to bilo i 1932. godine, našem svečanom otvorenju obnovljene džamije i munare prisustvovati i naš mostarski muftija te predvoditi džuma-namaz, a ako svečanost bude održana nekog drugog dana, da će svojim prisustvom uveličati taj događaj – kazao je Adem-ef. Šuta.
Prema potpisanom ugovoru s izvođačima radova, predviđeno trajanje obnove i adaptacije je deset mjeseci. Radovi obuhvataju sanaciju munare, učvršćivanje konstrukcije, obnovu fasade i uređenje unutrašnjih prostorija džamije.
Zbog obima građevinskih zahvata i sigurnosnih razloga, tokom trajanja radova u džamiji se neće obavljati vjerski obredi. Vjerske aktivnosti, uključujući dnevne namaze i mektepsku nastavu, privremeno su organizirane u drugim vakufskim objektima i prostorima Medžlisa Islamske zajednice Čapljina. Završetak radova i svečano otvorenje obnovljene džamije i munare očekuju se nakon deset mjeseci.
